บทบาทของนักมานุษยวิทยาในอินโดนีเซีย

Paris และ Milan อาจจะเป็น ศูนย์กลางสำคัญทางแฟชั่น New York, London etc. เป็นศูนย์กลางทางการเงินที่สำคัญ พัทยาและพัฒพงศ์ก็เป็นแหล่งธุรกิจบริการ…ชั้นนำของโลก แต่สำหรับนักมานุษยวิทยา สถานที่เหล่านี้อาจจะไม่แตกต่างอะไรกับหมู่บ้านที่มีคนเพียงสิบหลังคาเรือน (ถ้าไม่ใช่พวก Urban Anthropologist นะ) เหตุผลสำคัญข้อหนึ่งคือ นักมานุษยวิทยาเดินทางได้เดินทางไปทำวิจัยสถานที่ต่างๆ แต่ว่าการเลือกพื้นที่ (ในความหมายของคำว่า space ไม่ใช่ spatial) ก็ส่งผลให้สถานที่บางแห่ง กลายเป็นศูนย์กลางที่สำคัญ ในกรณีของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คงไม่มีที่ไหนชุกชุมไปด้วยนักมานุษยวิทยาไปมากกว่าอินโดนีเชีย ทั้งที่เป็นคนพื้นเมืองและชาวต่างชาติ ผลสำคัญก็คือนักมานุษยวิทยาในอินโดนีเซีย มีบทบาทค่อนข้างสูง ถึงขนาดที่คำว่า Public Anthropology และบางครั้งส่งผลต่อนโยบายสาธารณะ ฯลฯ ซึ่งจะทำงานมากกว่าการเขียนงานวิชาการและทำวิจัย

ในประเทศไทยก็มีเหมือนกันแต่เราจะเรียกว่าปัญญาชนสาธารณะ แต่ปัญหาสำคัญของประเทศไทยก็คือปัญญาชนสาธารณะจำนวนมากไม่ได้เป็นปัญญาชนอิสระ

ที่มา: “Public Anthropology,Political Anthropology”
An Interview with Fadjar Thufail

New Mandala เสนอให้ boycott การประชุมไทยศึกษาครั้งที่ 10 ?

บล็อกทางด้านวิชาการสังคมศาสตร์ New Mandala เกี่ยวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป ตั้งคำถามเกี่ยวกับความชอบธรรมของการประชุมไทยศึกษาครั้งที่ 10 ซึ่งจะจัดโดยสถาบันไทยคดีศึกษา, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระหว่างวันที่ 9-11 มกราคม 2008

ประเด็นที่เสนอให้ต้อง boycott การประชุมครั้งนี้ทีอยู่สองสามประเด็นด้วยกัน

• การประชุมครั้งนี้จะมีสิ่งที่เราเรียกกันว่า ”เสรีภาพทางวิชาการ” หรือไม่ ? โดยเฉพาะประเด็นบางประเด็น เช่นเรื่องของเศรษฐกิจพอเพียง

• จะแน่ใจได้อย่างไรว่าผู้เข้าร่วมประชุมจะไม่ถูกจับกุมในข้อหา lèse majesté ?

• การประชุมในครั้งนี้จะมีพาแนลเกี่ยวกับ บทบาทของสถาบันกษัตริย์ในการปฎิวัติเดือนตุลาคมหรือไม่  รวมทั้งบทบาทในรัฐบาล คมช. ?

• อันสุดท้ายไม่แปล Should academics participate in an event that is specifically aimed at honouring an institution that has provided crucial ideological support to a military coup?

สำหรับผม ข้อแรกนะ ในระดับโลกสิ่งที่เรียกว่าเสรีภาพทางวิชาการโดยเฉพาะอย่าง สายมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มันไม่มีแน่นอนในประเทศไทยรวมทั้งประเทศแถวนี้ด้วย

ข้อสอง ไม่รับประกันอีกเหมือนกัน แต้ถ้า present เป็นภาษาอังกฤษอาจจะช่วยได้มาก ถ้าจะให้แน่นอนเขียนเป็นภาษาเยอรมัน ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น ฯลฯ เพราะงานเขียนในสามภาษานี่สันติบาลอ่านไม่ออก

ข้อสามถ้ามีคงจะดี แต่ถ้าจะยาก

ข้อที่สี่นี่ ผมคิดว่าเกี่ยวกับเรื่องของแหล่งทุนด้วย เพราะถ้าติดป้ายโฆษณาแบบนี้ น่าจะช่วยให้ขอเงินได้มากขึ้น และง่ายกว่าเดิม

ก่อนหน้านี้เคยได้ยินเหมือนกันว่านักวิชาการไทยและตะวันตก จำนวนหนึ่งจะไม่เข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ด้วยเหตุผลข้อที่สี่นี่แหละ สำหรับเรื่องนี้มองได้สองแบบ สำหรับนักวิชาการตะวันตกหรือว่าไทยก็ตามส่วนใหญ่ ที่มีโอกาสเข้าร่วมงานประชุมในระดับประเทศบ่อยๆ พูดง่ายๆคือมีชื่อติดตลาดจะไม่เข้าร่วมการประชุมคงไม่เป็นไร เพราะโดยส่วนใหญ่มักจะได้รับเชิญให้เข้าร่วมกับการประชุม แต่ในมุมกลับอยากให้ลองมองมาระดับของนักศึกษาทั้งโทและเอกของมหาวิทยาลัยไทย (นับเฉพาะสามยมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์นะครับ สายอื่นผมไม่แน่ใจ) ผมบอกได้จากประสบการณ์ส่วนตัวเลยว่ามหาวิทยาลัยไทยสนับสนุนนักศึกษาน้อยมาก เมื่อเปรียบเทียบกับมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ด้วยเหตุผลสำคัญที่การประชุมไทยศึกษาไม่ได้จัดที่ประเทศไทยทุกครั้ง และนักศึกษาที่ไม่ได้รับการสนับสนุนให้เดินทางไปเสนอผลงานในต่างประเทศ ผมคิดว่านี่เป็นโอกาสที่ดีมากจะเข้าร่วมในการประชุมครั้งนี้

ลิ้งค์: การประชุมไทยศึกษาครั้งที่ 10

ปล.การประชุมไทยศึกษา ก่อนหน้านี้ได้แก่

1st International Conference on Thai Studies, New Delhi, 1981.

2nd International Conference on Thai Studies, Chulalongkorn University with the cooperation of nine other universities, 1984.

3rd International Conference on Thai Studies, Thai Khadi Research Institute, Thammasat University, 1987.

4th International Conference on Thai Studies , Kunming, China Institute of Southeast Asian Studies, 1990.

5th International Conference on Thai Studies, The School of Oriental and African Studies, University of London, 1993.

6th International Conference on Thai Studiesม Chiangmai University, 1996.

7th International Conference on Thai Studies, Amsterdam, 1999.

8th International Conference on Thai Studiesl, Nakhon Phanom, 2002

9th International Conference on Thai Studies, Dekalb, Illinois, 2005้

Return of the king!

เมื่อหลายวันก่อนที่หน่วยงานของประเทศสารขัน ทำการปิดกั้นการเข้าถึงข้อมูลทาง youtube จนต้องหาวิธีการต่างๆ เพื่อเข้าถึงข้อมูลมากขึ้น แต่ว่าตอนนี้สามารถเข้าได้ตามปกติแล้ว ผมพบว่าหนังสือเรื่อง The King Never Smiles ของ Paul M. Handley ที่ถูกบล็อกไปเป็นช่วงเวลาหนึ่ง สามารถกลับมาเข้าได้ตามปกติ ที่ผมไม่ค่อยแน่ใจคือ บล็อกไปแล้วจะได้อะไรขึ้นมา อย่างมากก็แค่ได้สารบัญกับบทที่ตัดมาให้อ่านบทเดียวแค่นั้นเอง ไปๆมายิ่งบล็ิอกยิ่งทำให้คนสนใจมากขึ้น

หมายเหตุ Yale Press ใส่หนังสือที่เกี่ยวข้องกับหนังสือเล่มนี้คือ The Retreat of the Elephants An Environmental History of China ดูยังไงก็ไม่เข้ากัน

บันทึกของ ดั่ง ถุ่ย เจิ่ม

หนังสือเล่มนี้เป็นบันทึกส่วนตัวของ ดั่ง ถุ่ย เจิ่ม (Nhật ký Đặng Thùy Trâm) เธอเเป็นหมอในกองทัพเวียดนามเหนือ แต่ข้อมูลปัจจุบันรู้เพียงว่าเธอเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1970

ความเป็นมาของหนังสือเล่มนี้ เกิดจากนโยบายของหน่วยข่าวกรองของกองทัพเอมริกาที่พยายามจะใช้ประโยชน์จากบันทึกส่วนตัวของทหารเวียดนามเหนือ และบันทึกเล่นใดก็ตามที่ไม่มีข้อมูลที่เป็นประโยชน์จะถูกทำลาย แต่บันทึกเล่มนี้ค่อนข้างโชคดีเนื่องจาก ล่ามชาวเวียดนามใต้ได้ร้องขอไม่ให้มีการทำลายบันทึกเล่มนี้ โชคดีผู้ค้นพบบันทึกเล่มนี้ Fred Whitehurst ได้เก็บรักษาบันทึกเล่มนี้ไว้กับตัวเขาเองเพื่อไม่ให้บันทึกถูกทำลาย

ภาหลังจากจบสงคราม Fred Whitehurst พยายามตามหาบุคคลในบันทึกเล่มนี้ คือครอบครัวของผู้เขียน แต่ยิ่งกว่านิยายความพยายามในการตามหาครอบครัวของ ดั่ง ถุ่ย เจิ่ม ใช้เวลาถึง 35 ปี ความสำเร็จครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อ Whitehurst  ได้ตัดสินใจส่งบันทีกเล่มนี้ไปที่ ศูนย์เวียดนามศึกษา (The Vietnam Project, Texas Tech University) ด้วยความช่วยเหลือของศูนย์เวียดนามศึกษาแห่งนี้และเครื่อข่ายของมิชชันนารีอเมริกันในเวียดนาม ทำให้ในที่สุดก็สามารถค้นพบครอบครัวของ ดั่ง ถุย เจิ่ม ในปี ค.ศ. 2005 และส่งบันทึกเล่มนี้คืนให้กับครอบครัวในที่สุด

ครอบครัวของ ดั่ง ถุ่ย เจิ่ม ตัดสินใจ ตีพิมพ์หนังสือเล่มนี้ในปี เดียวกันปรากฎว่ามียอดขายถึง 300,000 เล่ม และในปี 2006 มียอดจำน่ายเป็น 400,000 เล่ม นอกไปจากนั้นยังสามารถพบได้ตามเว็ปต่าง และยังมีไฟล์เสียงสำหรับคนตาบอดอีกเป็นจำนวนมาก การพิมพ์หนังสือเล่มนี้ ชี้ให้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในประเทศเวียดนาม เพราะก่อนหน้าหนังสือเล่มนี้ มีหนังสือหลายเล่มที่เขียนโดยทหารผ่านศึก เนื้อหามักจะบรรยายถึงด้านมืดของสงคราม และตามปกติหนังสือถูกยึด คนเขียนถูกจับ คนที่อยากอ่านจะต้องหาวิธีถ่ายเอกสารกันเอาเอง (ตรงนี้เหมือนกับประเทศไทยมากๆ ต่างกันนิดเดียวตรงที่เวียดนามเป็นสังคมนิยม แต่รัฐไทยประกาศว่าตัวเองเป็นประชาธิปไตย) การที่รัฐบาลและสังคมเวียดนามโดยรวมสามารถยอมรับความผิดพลาดและบาดแผลของตนเอง แสดงให้เห็นถึงความใจกว้างของรัฐบาลเวียดนาม หลังจากการปฎิรูปสังคมนิยม และขณะเดียวกันคนในสังคมสามารถยอมรับกับสิ่งที่เคยเกิดขึ้นร่วมกันได้

ในทางกลับกันหนังสือเล่มทำให้ผมคิดถึงสังคมไทยค่อนข้างมาก คนในรัฐบาลทั้งปัจจุบันและอดีตส่วนใหญ่ล้วนเกี่ยวข้องกับสงครามเวียดนามในรูปแบบต่างๆ และในฐานะของเพื่อนบ้านที่ใกล้ชิด และเคยส่งทหารเข้าไปร่วมในสงครามเวียดนาม  คนไทยกลับไม่เคยได้รับรู้ข้อมูลที่ควรจะได้รู้ เอกสารเกี่ยวกับสงครามเวียดนามถูกนำเข้า “แฟ้มลับ” มากขึ้นเรื่อยๆ ผมจึงคิดว่านี่เป็นโอกาศที่ดีที่สังคมไทยจะได้พิจารณาตนเอง ว่าถึงเวลาที่จะต้องเปลี่ยนความคิดของตนเองแล้วหรือไม่ ซึ่งเป็นคำถามที่ควรมาก่อน คำถามเชิงเทคนิดว่า ทำไมเวียดนามจึงแซงหน้าไทยในทางเศรษฐกิจ หรือว่าทำไมเด็กไทยจึงมีคะแนนภาษาอังกฤษแย่ที่สุดในภูมิภาค ในกรณีที่เปรียบเทียบกันผมคิดว่าเวียดนามกล้าที่จะเปลี่ยนแปลงตนเอง ด้วยการปฎิรูปเศรษฐกิจใน ปี ค.ศ.1986 มองด้วยสายตาปัจจุบันถือว่าประสบความสำเร็จค่อนข้างมาก การกล้ายอมรับบันทึกเล่มนี้ชี้ให้เห็นถึงความกล้าในการยอมรับอดีตตนเอง

ปล.ข้อมูลเพิ่มเติมและต้นฉบับของหนังสือเล่มนี้มีเป็น PDF สามารถดูได้ตามลิ้งค์
http://www.vietnam.ttu.edu/vietnamcenter/diary/index.htm
http://www.depts.ttu.edu/communications/news/stories/05-10-tram-diaries.php

Southeast Asia in Ming-Shi lu

ผลงานการแปลบันทึกประวัติศาสตร์ฉบับทางการของราชวงศ์หมิง (1368-1644) โดยแปลเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยผู้ใช้งานสามารถหาข้อมูลได้ จากสถานที่ ชื่อคน และปี ที่สำคัญที่สุดคือใช้ได้ฟรีและไม่ต้องเสียเงิน

คนแปล Geoff Wade จบปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยฮ่องกง โดยเขียนวิทยานิพนธ์เกี่ยวกับการใช้ เอกสารชิ้นนี้ในการศึกษาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต รวมทั้งมีผลงานเกี่ยวกับการใช้เอกสารจีนในสมัยราชวงศ์หมิงเป็นจำนวนมาก

สนใจเข้าไปดูได้ที่นี่